Basisprincipes
Expansiemortel: rots en beton splijten zonder ontploffing
Werkingsprincipe, geschiedenis, toepassingen en grenzen van een methode die sinds de jaren 70 wordt gebruikt overal waar slopen met explosieven of een hydraulische hamer geen optie is.
- Expansiedruk
- meer dan 5.000 t/m² expansiedruk
- Reactietijd
- 8–24 uur, afhankelijk van temperatuur
- Boorgatdiameter
- doorgaans 30–45 mm
- Trilling
- geen – geen rondvliegend puin, geen knal
Werkingsprincipe
Hoe expansiemortel werkt
Expansiemortel is een fijngemalen minerale poeder op basis van calciumoxide en aanvullende toeslagstoffen. Gemengd met water ontstaat een gietbare pasta die in voorgeboorde gaten wordt gegoten. Tijdens de hydratatie vormen zich calciumhydroxidekristallen waarvan het volume groter is dan dat van de oorspronkelijke bestanddelen. Omdat het boorgat geen ruimte laat voor deze uitzetting, bouwt zich een enorme radiale druk op – bij voldoende gatdiepte en juiste tussenafstand ruimschoots meer dan de treksterkte van rots of beton kan opvangen.
Het materiaal scheurt daardoor langs de as van de boorgaten. Het proces verloopt langzaam, stil en trillingsvrij: geen knal, geen schokgolf, geen rondvliegend gesteente. Het blijft voor de gebruiker voorspelbaar, omdat scheurvorming en opening precies worden gestuurd via het boorpatroon en de tussenafstand.
In plaats van een ontploffing die binnen milliseconden energie vrijgeeft, werkt hier druk gedurende uren. Precies dat maakt de methode bruikbaar in woonwijken, binnen gebouwen, onder bestaande constructies en in beveiligde installaties.
Geschiedenis
Van de jaren 70 tot vandaag
Het idee om het zwelgedrag van ongebluste kalk te benutten is oud: in antieke steengroeves werden houten wiggen met water doordrenkt om blokken te splijten. Industrieel bruikbare expansiemortels ontstonden in de jaren 70, toen in Japan en Europa parallel formuleringen werden ontwikkeld waarmee een gecontroleerde en reproduceerbare drukopbouw mogelijk werd.
In diezelfde periode werd de basis gelegd voor KUBATEC BMT AG. De behoefte van de sloopsector aan een methode zonder springvergunning leidde tot BETONAMIT® – vandaag een van de wereldwijd gevestigde merken voor expansiemortel, aangevuld met ROCKSPLIT® voor toepassingen in rots. Productie en testen vinden plaats in het Vorstendom Liechtenstein; leveringen gaan naar meer dan 60 landen.
Een vroeg toepassingsgebied was het slopen van gewapend-betonconstructies in dichtbebouwde gebieden. Waar springen was uitgesloten en hydraulische hamers ongeschikt waren vanwege geluid, trillingen en bereikbaarheid, bood stil splijten een praktisch alternatief – een argument dat de afgelopen decennia alleen maar zwaarder is gaan wegen naarmate emissieregels strenger werden.
Werkwijze
Toepassing in vijf stappen
01
Boorpatroon bepalen
Bepaal de tussenafstand van de gaten op basis van het materiaal en de gewenste fragmentgrootte: in rots doorgaans 8–12 × de boorgatdiameter; in gewapend beton dichter op elkaar en langs de geplande scheidingsvoeg.
02
Boren en reinigen
Boor zo parallel mogelijk en over de volledige hoogte van het element. Verwijder boorstof en water – een schoon, niet met water gevuld gat verbetert de drukoverdracht.
03
Mengen
Doseer koud mengwater exact volgens de fabrieksinstructies en meng tot een klontvrije, gietbare pasta met een roermachine. Te veel water vermindert de haalbare druk aanzienlijk.
04
Vullen
Vul de gaten snel en volledig tot net onder de bovenrand. Houd rekening met de verwerkingstijd: het materiaal moet reageren in het boorgat, niet in de emmer.
05
Wachten op de reactie
Beveilig het gebied en laat het 8–24 uur ongestoord. Zodra er scheuren zijn ontstaan, wordt het materiaal met een graafmachine, een grijper of met de hand uitgebroken en afgevoerd.
Toepassingen
Waar expansiemortel wordt gebruikt
- Rotsontgraving voor bouwputten, kabel- en leidingsleuven en wegenbouw
- Zwerfkeien en rotsfragmenten in de landbouw en tuin- en landschapsinrichting
- Funderingen, betonsokkels en machinevoeten in industriehallen
- Slopen van gewapend-betonwanden en -vloeren in gebouwen die in gebruik blijven
- Winning van natuursteen en blokken met minimale materiaalschade
- Werkzaamheden in tunnels, schachten en ondergrondse ruimtes zonder springdampen
- Gebruik in beveiligde zones, energiecentrales en chemische installaties
- Berging en demontage van beton- en rotsdelen na incidenten
Uitgebreide toepassingspagina's met boorpatronen en praktijkervaring: rotsontgraving, zwerfkeien splijten en beton slopen.
Beoordeling
Voordelen en beperkingen
Voordelen
- +Geen ontploffing, geen knal, geen schokgolf en geen rondvliegend gesteente
- +In de regel geen springvergunning en geen erkende bevoegde persoon nodig
- +Trillingsvrij – ook naast bestaande gebouwen en gevoelige apparatuur
- +Minimale uitrusting: boormachine, roermachine, water
- +Scheidingslijnen zijn nauwkeurig te sturen via het boorpatroon
- +Inzetbaar in besloten, afgesloten of moeilijk bereikbare ruimtes
Beperkingen
- –Reactietijd van meerdere uren – vraagt planning in het bouwschema
- –Boren is een vereiste en bepaalt grotendeels de inspanning
- –Minder economisch dan springen bij zeer grote dagvolumes
- –Materiaalverbruik loopt rechtstreeks op met het boorgatvolume
- –Toepassing is gebonden aan een temperatuurbereik en de bijpassende productvariant
Veiligheid
Waar u tijdens gebruik op moet letten
Expansiemortel is sterk alkalisch. Veiligheidsbril, handschoenen en gesloten kleding zijn verplicht, vooral tijdens mengen en vullen. Kijk nooit van bovenaf op hoofdhoogte in gevulde boorgaten: onder ongunstige omstandigheden kan materiaal uit het gat worden geworpen. Boorgaten nooit afsluiten of dichtstoppen.
Gemengd materiaal dat niet meer wordt gebruikt, moet men laten uitharden en als minerale bouwafval afvoeren. Veiligheidsinformatiebladen en gebruiksaanwijzingen per land zijn te downloaden op onze productpagina's.
FAQ
Veelgestelde vragen over expansiemortel
+Wat is expansiemortel?
Expansiemortel (ook wel splijtmiddel genoemd) is een poedervormig, cementachtig materiaal dat met water wordt gemengd en in boorgaten wordt gegoten. Tijdens het uitharden neemt het volume toe en ontstaat in het gat een druk van enkele honderden bar, waardoor rots of beton op gecontroleerde wijze scheurt. Er vindt geen ontploffing plaats – de kracht komt puur voort uit chemische en fysische kristalgroei.
+Is expansiemortel juridisch gezien een explosief?
Nee. Expansiemortel bevat geen explosieve bestanddelen en detoneert niet. In de meeste landen wordt het niet als springstof geclassificeerd, waardoor geen springvergunning en geen erkende bevoegde persoon nodig zijn. De nationale voorschriften op de plaats van gebruik zijn altijd bindend.
+Hoe lang duurt het voordat de rots scheurt?
Afhankelijk van materiaal, boorgatdiameter en temperatuur verschijnen de eerste scheuren doorgaans na 8 tot 24 uur. Lage temperaturen verlengen de reactietijd, hoge temperaturen verkorten deze.
+Welke temperaturen zijn toegestaan?
Het gebruikelijke toepassingsbereik is een rotstemperatuur van circa 5 tot 35 °C. Voor koude en warme omstandigheden zijn verschillende productvarianten verkrijgbaar; is het mengwater te warm of de rots te heet, dan kan het materiaal voortijdig reageren.
+Hoeveel materiaal is er nodig?
Het verbruik volgt uit het boorgatvolume. Vuistregel: circa 1 kg poeder vult ongeveer 0,55 liter boorgat. Een gat van 40 mm diameter en 1 m diepte vraagt dus ongeveer 2,3 kg.
Verder lezen
Verwante onderwerpen
Alternatieve sloopmethoden
Hamer, kabelzaag, splijtcilinder, conventioneel springen of expansiemortel: wanneer welke methode loont.
Rotsontgraving
Bouwputten, wegenbouw, tunnelprofilering – rots breken zonder trilling en zonder springvergunning.
Zwerfkeien splijten
Van veldkeien tot blokken van 50 ton: boren, vullen, wachten – zonder rondvliegend puin en zonder trilling.
Beton slopen
Funderingen, sokkels en massief beton gecontroleerd scheiden binnenshuis en in bewoonde omgevingen.
Vestigingsland Liechtenstein
Sterk geïndustrialiseerd, politiek en financieel stabiel, wereldwijd verbonden: de locatie achter BETONAMIT® en ROCKSPLIT®.
Machinale verwerking
BETONAMIT machinaal mengen en verpompen: tonnen in plaats van kilo's – werkwijze, MAI mengpomp, waterinstelling van 1,0–1,2 liter per 5 kg en veiligheid.
Bespreek uw project in detail
Wij ondersteunen u bij boorpatroon, hoeveelheidsberekening en productkeuze – van een enkele zwerfkei tot industriële sloop.